Ergenlik dönemi, bireyin çocukluktan yetişkinliğe adım attığı ve hayatının yönünü belirleyecek önemli kararlarla yüzleştiği bir gelişim evresidir. Gelecek kaygısı, gencin henüz gerçekleşmemiş olaylar, sınavlar ve kariyer seçimleri hakkında yoğun bir belirsizlik hissetmesi durumudur. Eğitim sistemindeki rekabet ve artan akademik beklentiler, gencin zihninde büyük bir baskı oluşturma potansiyeli taşır (Bandura, 1997). Genç, hata yapma lüksünün kalmadığına inanarak zihninde sürekli felaket senaryoları üretme eğilimi gösterir. Başarısız olma, aileyi hayal kırıklığına uğratma veya hayatını boşa harcama korkusu, bireyin günlük yaşam kalitesini derinden sarsar.

Dijital dünyanın sunduğu kusursuz başarı hikayeleri ve değişen dünya düzeni, hissedilen belirsizliği daha da artırma ihtimali barındırır. Genç, yaşıtlarıyla kendini kıyasladıkça hep geride kaldığını ve hiçbir zaman yeterli olamayacağını hissetmeye başlar. Yaşanan yoğun kaygı, bedensel gerginliklere, uyku düzensizliklerine ve odaklanma sorunlarına yol açabilir (Leahy, 2015). Kimi gençler hissettikleri baskıyla başa çıkmak için aşırı ders çalışarak tükenmişlik döngüsüne girerken, kimileri başarısızlıkla yüzleşmekten kaçınmak amacıyla tamamen eylemsizliğe sürüklenebilir. Ebeveynlerin başarı odaklı uyarıları, gencin dünyasında anlaşılamama hissini derinleştirerek aile içi çatışmalara zemin hazırlayabilir.

Ergen Danışmanlığında Gelecek Kaygısıyla Çalışmak

Psikolojik danışmanlık sürecinde temel hedef, geleceğe dair belirsizliği tamamen ortadan kaldırmaktan ziyade, gencin belirsizliğe tahammül etme kapasitesini artırmaktır. Seanslarda, gencin hissettiği korku ve çaresizlik duyguları şefkatle karşılanarak güvenli bir ifade alanı yaratılır. Bilişsel müdahaleler aracılığıyla, gencin zihnindeki mutlak başarısızlık inançları incelenir (Beck, 2011). Zihni ele geçiren karamsar senaryolar, daha esnek, gerçekçi ve başa çıkılabilir düşünce kalıplarına dönüştürülür. Gencin, kendi kişisel değerini sadece akademik başarıya veya statüye bağlama eğilimi yeniden yapılandırılır.

Düşünsel esnemenin yanı sıra, dikkati kontrol edilemeyen gelecekten alıp şimdiki ana getirecek pratik beceriler kazandırılır. Gencin, devasa ve korkutucu hedefleri küçük, yönetilebilir adımlara bölerek harekete geçmesi desteklenir. Gevşeme egzersizleri ve zaman yönetimi teknikleri, bedensel stresi hafifletici bir işlev görür. Değerler çalışması yapılarak, gencin dışarıdan dayatılan hedefler yerine kendi yeteneklerine ve ilgi alanlarına uygun bir yaşam vizyonu çizmesi teşvik edilir (Steinberg, 2014). Yürütülen ortak çalışmalar sonucunda genç, geleceği bir tehdit unsuru olarak algılamaktan uzaklaşarak, kendi yolunu umutla ve güvenle inşa etme becerisi geliştirir.

Kaynaklar

Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.

Beck, J. S. (2011). Cognitive behavior therapy: Basics and beyond. Guilford Press.

Leahy, R. L. (2015). The worry cure: Seven steps to stop worry from stopping you. Harmony.

Steinberg, L. (2014). Age of opportunity: Lessons from the new science of adolescence. Houghton Mifflin Harcourt.