Ergenlik dönemi, bireyin kendi yeteneklerini, ilgi alanlarını ve değerlerini keşfederek geleceğe dair bir yol haritası oluşturma sürecini kapsar. Kariyer ve hedef belirsizliği, gencin sayısız seçenek karşısında kendini kaybolmuş hissetmesi ve hangi yöne gideceğine karar vermekte zorlanması hali olarak tanımlanır (Savickas, 2005). Hızla değişen meslek dinamikleri ve artan akademik beklentiler, karar verme sürecini oldukça karmaşık bir yapıya dönüştürme potansiyeli taşır. Genç, geleceği şekillendirecek tek ve kusursuz bir meslek seçme zorunluluğu hissederek yoğun bir kaygı yaşama eğilimi gösterir.

Çevreden gelen farklı yönlendirmeler ve aile beklentileri, gencin kendi iç sesini duymasını zorlaştırma ihtimali barındırır. Arkadaşlarının net hedeflere sahip olduğunu gören ergen, kendisini yetersiz veya geride kalmış hissederek içe kapanma süreci yaşayabilir (Marcia, 1980). Ailelerin, genellikle iyi niyetle yaptıkları prestij veya garanti odaklı meslek yönlendirmeleri, gencin kendi ilgi alanlarıyla uyuşmadığında ev içinde iletişim kopukluklarına zemin hazırlar. Yaşanan belirsizlik hissi, zamanla motivasyon kaybına, derslere karşı ilgisizliğe ve akademik başarıda belirgin dalgalanmalara yol açabilir.

Ergen Danışmanlığında Kariyer ve Hedef Belirsizliğiyle Çalışmak

Psikolojik danışmanlık sürecinde temel hedef, gence doğrudan bir meslek seçtirmekten ziyade, kendini tanıması ve seçenekleri değerlendirmesi için güvenli bir keşif alanı sunmaktır. Seanslarda, gencin ilgi alanları, güçlü yönleri ve yaşamdan beklentileri şefkatli bir yaklaşımla masaya yatırılır (Super, 1990). Bilişsel müdahaleler aracılığıyla, gencin zihnindeki hatalı meslek seçiminin tüm hayatı yıkıma uğratacağına dair felaketleştirici düşünce kalıpları esnetilir. Kariyer seçiminin, geri dönülmez tek bir andan ziyade, yaşam boyu devam eden dinamik bir gelişim ve değişim süreci olduğu gerçeği üzerinde durulur.

Gencin kendi potansiyeline duyduğu güveni artırmak amacıyla yetkinlik inançları güçlendirilir (Bandura, 1997). Danışmanlık odasında, ilgi duyulan alanlarla ilgili araştırma yapma, profesyonellerle görüşme ve eyleme yönelik küçük adımlar planlama pratikleri gerçekleştirilir. Aile danışmanlığı kapsamında ebeveynlere, kendi hayallerini gence yansıtmaktan kaçınarak, çocuğun bireysel yeteneklerini destekleyen kapsayıcı bir tutum sergilemeleri aktarılır. Yürütülen bütüncül çalışmalar sonucunda ergen, dışarıdan gelen baskıları filtreleme, kendi değerleriyle uyumlu hedefler belirleme ve geleceğini umutla inşa etme kapasitesi kazanır.

Kaynaklar

Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.

Marcia, J. E. (1980). Identity in adolescence. Handbook of adolescent psychology, 9(11), 159-187.

Savickas, M. L. (2005). The theory and practice of career construction. Career development and counseling: Putting theory and research to work, 1, 42-70.

Super, D. E. (1990). A life-span, life-space approach to career development. Journal of vocational behavior, 16(3), 282-298.